Skarlatina

Skarlatina qo‘zg‘atuvchisi:

Skarlatinaga A guruhga kiradigan beta-gemolitik streptokokk sabab bo‘ladi. Kasal odam ham, simptomsiz odam ham infeksiya manbai bo‘lishi mumkin. Kasallikning birinchi kunlarida eng ko‘p yuqumlilik kuzatiladi. Kasallikning yuqish xavfi simptomlar paydo bo‘lgandan keyin uch haftagacha saqlanib qoladi.

Odamlarning 15-20% simptomsiz tashuvchilar bo‘lib, uzoq vaqt davomida infeksiyani yuqtirishi mumkin.

Uzatish yo‘llari:

• Havo-tomchi (yo‘tal, aksirish, suhbat).

• Maishiy (ifloslangan buyumlar yoki mahsulotlar orqali).

O‘tkazilgan skarlatinadan keyingi immunitet o‘ziga xos bo‘lib, uni streptokokkning boshqa turlaridan himoya qilmaydi.

Kasallanishning eng yuqori cho‘qqisi kuz va qishda kuzatiladi.

Skarlatinaning inkubatsion davri 1-12 kunni (ko‘pincha 2-4 kunni) tashkil etadi. Kasallik tana harorati va intoksikatsiya belgilarining keskin ko‘tarilishi bilan boshlanadi:

• Angina
• Apatiya
• Mushaklar og‘rig‘i
• Uyquchanlik
• Qizg'ish til
• Zaharlanish
• Isitma
• Regionar limfa tugunlarining kattalashishi
• Mayda nuqtali toshma
• Bosh og'rig'i
• Isitma
• Yutish paytida tomoq og‘rig‘i
• Kichik qon quyilishlar
• Umumiy zaiflik

Isitma uyquchanlik yoki eyforiya bilan birga kelishi mumkin. Zaharlanish ko‘pincha qusishga sabab bo‘ladi.

Skarlatina belgilari:

• Tomoq og‘rig‘i: bodomcha bezlari, til yoylari, yumshoq tanglay va halqumning orqa devori giperemiyasi. Ba’zi hollarda - yiringli karash bilan follikulyar-lakunar angina.

• Limfa tugunlarining kattalashuvi: Zich, paypaslaganda og‘riqli.

• Til: 4-5 kunda och malina rangga kiradi, karash yo‘qoladi, so‘rg‘ichlar gipertrofiyasi kuzatiladi.

• Lablar: Malipa rangida, ayniqsa og‘ir shaklda.

• Mayda nuqtali toshma: Kasallikning 1-2 kunlarida, avval yuz va tananing yuqori qismida, keyin bukuvchi yuzalarda va sonning ichki tomonida paydo bo‘ladi. Teri burmalarida toshma qizil yo‘llar bilan qo‘shilib ketishi mumkin.

• Filatov simptomi: Burun-lab uchburchagida toshmalar bo‘lmasligi, teri oqarib turadi.

• Mayda qon quyilishlar: Tomirlarning mo‘rtligi tufayli.

3-5-kuni simptomlar kamayadi, toshma oqaradi va 4-9 kundan keyin yo‘qolib, mayda tangachali (tovon va kaftlarda yirik tangachali) po‘stloq qoldiradi.

Kattalarda skarlatina simptomsiz kechishi mumkin, masalan:

• Siyrak oqish toshma

• Tomoqning yengil yallig‘lanishi

Og‘ir skarlatinada bemor kasalxonaga yotqiziladi, qolgan hollarda davolanish uyda 1 hafta davomida yotoq rejimi va muvozanatli ovqatlanish bilan amalga oshiriladi. Davolash 10 kunga "Penitsillin," "Sefazolin" va "Eritromitsin" kabi antibiotiklarni o‘z ichiga oladi. Qarshi ko‘rsatmalar bo‘lsa, linkozamidlar yoki sintetik penitsillinlar buyuriladi, antibiotiklarni antitoksik zardob bilan birga qo‘llash mumkin. Mahalliy davolash "Furatsilin" eritmasi yoki o‘tli qaynatmalar bilan tomoqni chayqashni o‘z ichiga oladi.Intoksikatsiyada glyukozali tomizgichlar yoki gemodez, yurak kasalliklarida - kardiologik vositalar qo‘llaniladi. Qo‘shimcha ravishda antigistamin preparatlar, tomirlarni mustahkamlovchi dorilar va isitmani tushiruvchi vositalar buyuriladi. Fiziologik muolajalar o‘z ichiga bodomcha bezlarini ultrabinafsha nurlari bilan nurlantirish, ultrabinafsha nur terapiyasi, SMV terapiyasi, KF terapiyasi va magnitlazer terapiyasini oladi.

Skarlatina bilan ko‘pincha quyidagilar kasallanadi:

• immunitet zaiflashgan odamlar;

• yosh bolalar;

• allergiya bilan og‘rigan odamlar;

• uzoq vaqt stressli vaziyatlarda bo‘lgan bemorlar.

Skarlatinaga qarshi emlashlar yo‘q, shuning uchun kasallikning oldini olishning iloji yo‘q. Nospetsifik profilaktika uchun shifokorlar quyidagilarni tavsiya qiladilar:

• zararlanganlarni izolyatsiya qilish;

• bolalar muassasalarida karantin o‘tkazish;

• bemorlarni kasalxonaga yotqizilgan paytdan boshlab kamida 10 kun o‘tgach, keyinchalik yana 12 kun davomida uy rejimiga rioya qilgan holda kasalxonadan chiqarish.

Skarlatinada parhez:

Ruxsat berilgan:

• Sho'rvalar, donli qaynatmalari.

• Kechagi oq non.

• Yog‘siz go‘sht va baliq.

• Sut kislotali mahsulotlar.

• Grechixa, manniy va guruchli bo‘tqalar.

• Sabzi, kartoshka, lavlagi, pomidor, gulkaram.

• Rezavorlar va mevalar.

• Aralashtirilgan meva sharbatlari, na’matak qaynatmalari, quritilgan meva kompotlari.

• Asal, marmelad, jem, shakar.

Quyidagilar chiqarib tashlandi:

• Sdoba, yangi non.

• Yog‘li go‘sht mahsulotlari va sho‘rvalar.

• Kolbasalar, konservalar, tuzlangan baliq, dudlangan narsalar.

• Rediska, piyoz, turp, sarimsoqpiyoz, oqbosh karam, dukkaklilar, bodring.

• Qaymoq, qatiq, qattiq pishloq, yog‘li smetana.

• Pishlog‘i, arpa yormasi, perlovka, makaron.

• Piroglar, shokolad, kakao.

Suyuqlik: buyrak kasalliklari bo‘lmaganda kuniga 2,5 litrgacha.